Στο τραπέζι της Φίλας και του Ξένυ: Ένα ταξίδι γεύσεων στα αρχαία Γίτανα!

Μέσα στην αγκαλιά του Νηπιαγωγείου μας, 

η ιστορία, η παράδοση και τα μυστικά της φύσης

 ζωντάνεψαν φέτος με τον πιο μαγικό τρόπο, 

παρασύροντας τους μικρούς μου μαθητές

 σε ένα συναρπαστικό βιωματικό ταξίδι στον χρόνο.

 Η αρχή αυτής της όμορφης αναζήτησης 

έγινε ήδη από τα Χριστούγεννα, όταν η τάξη μας

 πλημμύρισε με τις μυρωδιές 

από τα παραδοσιακά μελομακάρονα 

που πλάσαμε όλοι μαζί, 

σε μια υπέροχη γιορτινή δράση 

που πραγματοποιήσαμε 

στο φιλόξενο καφέ-μπιστρό Zàna,

 επεκτείνοντας τη θεματική μας.

 Με τα πεντανόστιμα αυτά γλυκά, 

μάλιστα, τα παιδιά κέρασαν 

με πολλή περηφάνια και χαρά 

όλους τους προσκεκλημένους μας

 στη χριστουγεννιάτικη γιορτή του σχολείου μας! 

Τότε, οι μικροί μας μαθητές έμαθαν με έκπληξη 

ότι το αγαπημένο τους χριστουγεννιάτικο γλύκισμα 

κουβαλά μια ιστορία χιλιάδων ετών, 

καθώς αποτελεί τη μετεξέλιξη της αρχαίας «μακαρίας», 

ενός απλού άρτου που με την προσθήκη του μελιού 

στα βυζαντινά χρόνια πήρε τη μορφή και τη γλυκύτητα

 που ξέρουμε σήμερα.

Μπορείτε να δείτε την σχετική ανάρτηση εδώ !

Αυτή η πρώτη σπίθα ιστορικής αναζήτησης 

εξελίχθηκε στη συνέχεια σε ένα ολοκληρωμένο οδοιπορικό

 μέσα από το πρόγραμμα «Δράσεις Ενεργού Πολίτη».

 Βασικός μας οδηγός ήταν 

το εξαιρετικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα 

του Αρχαιολογικού Μουσείου Ηγουμενίτσας, 

«Άραγε τι έτρωγαν;»  

το οποίο αφορούσε τη Φίλα και τον Ξένυ, 

τα δύο μικρά παιδιά 

από την Αρχαία Γίτανα της Θεσπρωτίας 

που είχαμε πρωτογνωρίσει πέρυσι μέσα 

από τα παιχνίδια  για την αρχαιότητα. 

Πάνω σε αυτόν τον σπουδαίο καμβά, 

προσθέσαμε τις δικές μας εκπαιδευτικές πινελιές 

και ειδικά σχεδιασμένα φύλλα εργασίας, 

αναρωτηθήκαμε τι να έτρωγαν άραγε εκείνα τα χρόνια 

και αποφασίσαμε να το ζήσουμε στην πράξη.

Έτσι, φορώντας από την πρώτη στιγμή χιτώνες, 

μαζευτήκαμε γύρω από το τραπέζι 

ως επίσημοι προσκεκλημένοι και πιάσαμε δουλειά. 

Η προετοιμασία ξεκίνησε την πρώτη μέρα στην τάξη, 

όπου τα παιδιά έγιναν μικροί ερευνητές, 

μελέτησαν τις τροφές και έγραψαν με πολλή προσοχή 

τη λίστα με τα υλικά που έπρεπε να προμηθευτούμε.

Την επόμενη ημέρα, η ανυπομονησία ήταν μεγάλη!

 Συνθέσαμε μαζί την αρχαία μας σαλάτα 

ανακατεύοντας τραγανό μαρούλι, 

αγγούρι, καρύδια, σταφίδες και αποξηραμένα σύκα, 

και τα περιχύσαμε με το «Οξύμελι», 

ένα παραδοσιακό αρχαίο dressing από

 ελαιόλαδο, ξίδι και αγνό μέλι.

 Όταν ήρθε η ώρα να φάμε, 

η αρχαία σαλάτα άρεσε πάρα πολύ στα παιδιά,

 τα οποία μάλιστα βούτηξαν 

μέσα κριθαρένιο παξιμάδι για να μαλακώσει,

 ακολουθώντας πιστά τις συνήθειες των αρχαίων! 

Έπειτα, για να ολοκληρωθεί το γεύμα μας, 

ήπιαμε τον «κεκραμένο οίνο» μας 

–τον οποίο προσομοιώσαμε 

με ανάμεικτο δροσερό χυμό σταφυλιού–

βουτώντας  μέσα στον κύλικα

κριθαρένιο παξιμάδι. 

Παράλληλα, τα παιδιά έμαθαν να διαχωρίζουν 

τις αρχαίες τροφές από τις σύγχρονες, 

ανακαλύπτοντας πως η ντομάτα,  η πατάτα, το λεμόνι

 ήταν εντελώς άγνωστες στους αρχαίους προγόνους μας.

Στο τέλος, τα παιδιά έγιναν αυστηροί κριτές γεύσης 

μέσα από το ειδικό φύλλο εργασίας μας, 

στο οποίο αναγραφόταν τα υλικά που χρησιμοποιήσαμε 

και ολόκληρη η συνταγή της επιτυχίας μας! 

Εκεί, αφού διάβασαν και αποτύπωσαν τα βήματα

 –από το σχολαστικό πλύσιμο στο σουρωτήρι 

και το ψιλοκόψιμο των λαχανικών στη σαλατιέρα, 

μέχρι το τελικό στόλισμα με τα πολύτιμα δώρα της φύσης, 

τα σύκα και τα καρύδια– 

προχώρησαν στην τελική τους κριτική. 

Με μεγάλα, χρωματιστά χαμόγελα πάνω στις σελίδες τους,

 ψήφισαν ομόφωνα ότι η δική τους αρχαία σαλάτα 

τους άρεσε πάρα πολύ! 

Για το μεγάλο τους θάρρος, το κέφι και την περιέργεια 

να δοκιμάσουν όλες αυτές τις ιδιαίτερες 

αρχαίες ελληνικές γεύσεις, 

τους επιφύλαξα μια μοναδική έκπληξη:

 κάθε παιδί παρέλαβε το δικό του επίσημο

 «Βραβείο Αρχαίας Γευσιγνωσίας»

 και ανακηρύχθηκε πανηγυρικά 

«Μέγας Γευσιγνώστης της Αρχαίας Ελλάδας», 

φωνάζοντας δυνατά το σύνθημά μας:

«Σαν τους αρχαίους Έλληνες τρώω υγιεινά, 

έχω δύναμη στο σώμα και μυαλό που κολυμπά!».

Η γευστική μας περιπέτεια συνδέθηκε 

μοναδικά και με το Εργαστήριο Δεξιοτήτων, 

στη θεματική ενότητα 

«Δημιουργώ και Καινοτομώ  

Δημιουργική Σκέψη και Καινοτομία»

 (Υποθεματική: STEM/STEAM και Ρομποτική) 

μέσα από τον τίτλο

«Η μελισσούλα και το ηλιοτρόπιο», 

η σχετική ανάρτηση εδώ ,

όπου εστιάσαμε στον θαυμαστό κόσμο 

της μέλισσας και στο πανέμορφο ηλιοτρόπιο. 

Αφού τα παιδιά κατανόησαν τη σημασία της επικονίασης

 και την παραγωγή του μελιού, 

ανακαλύψαμε ότι το παστέλι αποτελεί 

το ιδανικότερο γλύκισμα για το project μας. 

Η ιστορία του ξεκινά από την αρχαιότητα 

—από τον Όμηρο στην Ιλιάδα ως “ίντριον” 

έως τις αναφορές του Ηρόδοτου για την αρχαία “σησαμίδα”.

 Αποτελούσε το βασικό τονωτικό σνακ 

των αρχαίων πολεμιστών, 

συμπεριλαμβανομένων των Σπαρτιατών 

και συνδεόταν άμεσα με τα πολύτιμα προϊόντα 

που οι αρχαίοι αποθήκευαν στους πίθους, 

όπως το μέλι και το σουσάμι

Εμπνευσμένοι από αυτή τη γνώση, 

δημιουργήσαμε τα δικά μας υγιεινά παστέλια,

παντρεύοντας το χρυσό μέλι 

με θρεπτικούς ηλιόσπορους!

 Το μεσημέρι, μάλιστα, 

κεράσαμε με ενθουσιασμό τα χειροποίητα παστέλια μας 

σε όλους όσους ήρθαν να  παραλάβουν τα παιδιά.

 Η επιτυχία ήταν τόσο μεγάλη, που όλοι τους ξετρελάθηκαν 

και μας ζήτησαν αμέσως τη συνταγή 

για να τη φτιάξουν μαζί στο σπίτι!

Η Συνταγή Μας: 

Αρχαϊκό Παστέλι με Ηλιόσπορους

• Υλικά: 200 γρ. καθαρισμένους ηλιόσπορους (ψημένους ή ανάλατους) • 200 γρ. αγνό μέλι (αναλογία 1:1 με τους σπόρους) 
• Βήμα 1 (Καβούρδισμα): Αν οι ηλιόσποροι είναι ωμοί, τους βάζετε σε αντικολλητικό τηγάνι χωρίς λάδι σε μέτρια φωτιά. Ανακατεύετε για 3-4 λεπτά μέχρι να βγάλουν το άρωμά τους και να πάρουν ελαφρύ χρυσό χρώμα. Αν είναι ήδη ψημένοι, παρακάμψτε το.
• Βήμα 2 (Βράσιμο μελιού): Σε ένα κατσαρολάκι, ζεσταίνετε το μέλι σε μέτρια προς χαμηλή φωτιά. Μόλις αρχίσει να βράζει και να βγάζει φουσκάλες, το αφήνετε για περίπου 4-5 λεπτά.
• Βήμα 3 (Ανάμειξη): Ρίχνετε τους ηλιόσπορους μέσα στο μέλι . Ανακατεύετε συνεχώς με σπάτουλα για 2-3 λεπτά, μέχρι το μείγμα να ομογενοποιηθεί και να ξεκολλάει από τα τοιχώματα.
• Βήμα 4 (Άπλωμα): Αδειάζετε το καυτό μείγμα πάνω σε μια λαδόκολλα. Τοποθετείτε άλλη μια λαδόκολλα από πάνω και με έναν πλάστη (ή τον πάτο ενός ποτηριού) το πατάτε καλά για να γίνει επίπεδο.
• Βήμα 5 (Κόψιμο): Αφαιρείτε την πάνω λαδόκολλα και όσο είναι ακόμα χλιαρό, το χαράζετε με ένα κοφτερό μαχαίρι σε κομμάτια. Αν κρυώσει τελείως, θα σκληρύνει και θα σπάει. 

Καλή επιτυχία!

Η πρόκληση για τη δημιουργία, όμως, 

συνεχίστηκε με μια δική μας, πρωτότυπη δράση: 

την προσπάθειά μας να γίνουμε αρχαίοι κεραμίστες. 

Αρχαία αγγεία χωρίς πηλό γίνεται; 

Δοκιμάσαμε, λοιπόν, 

να πλάσουμε πίθους με αληθινό πηλό χωρίς καλούπι,

 αλλά το εγχείρημα αποδείχθηκε αρκετά δύσκολο 

για τα μικρά μας χεράκια και δεν τα καταφέραμε. 

Ωστόσο, δεν απογοητευτήκαμε καθόλου!

 Με πνεύμα συνεργασίας και επιμονής, 

σκεφτήκαμε μια εναλλακτική λύση 

και συνεχίσαμε δυναμικά με τη μέθοδο του παπιέ μασέ,

 χρησιμοποιώντας μπαλόνια, χαρτί και νερό.

 Η προσπάθεια μας αντάμειψε με το παραπάνω, 

καθώς οι πίθοι μας βγήκαν υπέροχοι. 

Τους ψέκασα με ματ σπρέι κιμωλίας, 

σχεδιάσαμε πάνω τους

γεωμετρικά μοτίβα, 

φτιάξαμε περίτεχνα πώματα,

και τους γεμίσαμε με τραχανά, 

τον αρχαίο δηλαδή «χόνδρο».

 Μέσα από αυτή τη δράση, μάλιστα, 

τα απειρωτάκια ενθουσιάστηκαν μαθαίνοντας

 πως αυτοί οι μεγάλοι πίθοι λειτουργούσαν ουσιαστικά 

σαν τα ψυγεία της αρχαιότητας,

 αφού διατηρούσαν τα τρόφιμα δροσερά

 και προστατευμένα για ολόκληρο τον χειμώνα!

 Η δημιουργικότητά μας, όμως, 

ξεπέρασε τα όρια της τάξης: 

με πολλή αγάπη, 

τα παιδιά κατασκεύασαν ειδικούς πίθους 

προκειμένου να τους προσφέρουν 

ως αντίδωρο στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας,

 καθώς και σε αγαπημένους μας συνεργάτες .

Μεγάλη μας επιθυμία και στόχος

 ήταν να επισκεφθούμε όλοι μαζί, ως ομάδα,

το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας 

και τον αρχαιολογικό χώρο της Γίτανας, 

αλλά δυστυχώς ο χρόνος κύλησε πολύ γρήγορα

 και δεν προλάβαμε να πραγματοποιήσουμε 

αυτές την κοινές σχολικές εκδρομές. 

Εύχομαι ολόψυχα να το καταφέρουμε 

την επόμενη σχολική χρονιά! 

Η λαχτάρα μας όμως να δούμε 

από κοντά τον τόπο της Φίλας και του Ξένυ

 ήταν τόσο μεγάλη, που τελικά μερικά παιδάκια

 του νηπιαγωγείου μας επισκέφθηκαν ιδιωτικά 

τα Γίτανα

με τις οικογένειές τους!

 Εκεί, περπατώντας στο αρχαίο Πρυτανείο, 

αντίκρισαν  τους πραγματικούς, 

τεράστιους πήλινους πίθους που σώζονται θαμμένοι

 στο έδαφος των αρχαίων αποθηκών. 

Η σύνδεση της τάξης με την πραγματικότητα 

ήταν άμεση 

καθώς είδαν τα αληθινά ευρήματα της ιστορίας 

να ταυτίζονται με τις κατασκευές 

που είχαν δημιουργήσει με τα χεράκια τους.

Μέσα από αυτό το ετήσιο, 

βιωματικό οδοιπορικό, 

η ιστορία και η τοπική μας κληρονομιά 

έπαψαν να είναι απλές λέξεις σε ένα βιβλίο 

και έγιναν για τα παιδιά ένα αληθινό, 

ζωντανό και αξέχαστο παραμύθι. 

Η πιο όμορφη επιβεβαίωση ήρθε στο τέλος του μήνα,

 όταν ζήτησα από τα απειρωτάκια

 να αποτυπώσουν στο χαρτί 

την πιο αγαπημένη τους στιγμή. 

Μια μικρή μας φίλη ζωγράφισε με πολλή προσοχή 

το μεγάλο πράσινο μπολ με την «αρχαία σαλάτα» 

και τον εαυτό της να εργάζεται στην τάξη, 

γράφοντας με καμαρωτά γράμματα

τον τίτλο της δράσης μας. 

Ήταν η δική της 

πιο όμορφη ανάμνηση του Μάη! 

Κάπως έτσι, το ταξίδι μας στον χρόνο 

άφησε τις πιο γλυκές και ζωντανές αναμνήσεις, 

αποδεικνύοντας ότι η ιστορία του τόπου μας 

κρύβει ακόμα πολλά μυστικά 

που περιμένουν τους μικρούς μας εξερευνητές

 να τα ανακαλύψουν!