Θυμάστε που τις προηγούμενες μέρες
γίναμε μαλλιά κουβάρια με τον άνεμο
και γνωρίσαμε τον Βοριά μέσα από την τέχνη του Τσαρούχη;
Ε, λοιπόν, αυτός ο γνώριμος, δυνατός άνεμος
αποφάσισε να μη μείνει μόνο στον ανεμοδείκτη μας,
αλλά να μας παρασύρει σε ένα μεγάλο ταξίδι στον χρόνο!
Στο πλαίσιο του Εργαστηρίου Δεξιοτήτων
«Οι μικροί μετεωρολόγοι»
και με αφορμή την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου,
ο Βοριάς μάς πήρε από το χέρι
και μας ταξίδεψε στα χιονισμένα βουνά της Πίνδου,
πίσω στο 1940.
Εκεί, τα απειρωτάκια μας ανακάλυψαν δύο κόσμους
τόσο διαφορετικούς, μα και τόσο βαθιά συνδεδεμένους:
την παγωνιά του πολέμου και τη ζεστασιά της προσφοράς.
Όλα ξεκίνησαν με την παρατήρηση αφισών της εποχής.
Ανάμεσα στις εικόνες των στρατιωτών,
τα μάτια των παιδιών στάθηκαν
σε μια μικρή, δυνατή λέξη που επαναλαμβανόταν παντού:
«ΑΕΡΑ!»
Μια λέξη που έμοιαζε να έχει ξεπηδήσει
από τις δικές μας ανεμολογικές περιπέτειες!
Κι όταν ακούστηκε το τραγούδι
«Βάζει ο Ντούτσε τη στολή του»,
το γέλιο και ο ρυθμός γέμισαν την τάξη.
Μιλήσαμε για τη δύναμη που έδινε στους στρατιώτες
εκείνη η κοινή κραυγή, για το θάρρος, την αποφασιστικότητα
και την ελπίδα που τους κρατούσαν ενωμένους.
Μα πώς ήταν άραγε να βρίσκεσαι στα χιονισμένα βουνά,
με τον παγωμένο Βοριά να φυσά ασταμάτητα;
Για να πλησιάσουμε, έστω και για μια στιγμή,
τις δύσκολες συνθήκες που αντιμετώπισαν
οι άνθρωποι εκείνης της εποχής,
επιστρατεύσαμε τις αισθήσεις μας!
Οι κάλτσες της ενσυναίσθησης μας περίμεναν!
Φορέσαμε για λίγο βρεγμένες κάλτσες,
αισθανθήκαμε την κρύα υγρασία στα πόδια μας
και αγγίξαμε το παγωμένο νερό με τα χέρια μας.
Μια μικρή αισθητηριακή εμπειρία
ήταν αρκετή για να γεννήσει μεγάλες απορίες.
Πώς περπατούσαν οι στρατιώτες μέσα στα χιόνια;
Πώς άντεχαν με βρεγμένα ρούχα και παγωμένα πόδια;
Πώς συνέχιζαν, όταν το κρύο,
η πείνα και η κούραση τους δοκίμαζαν καθημερινά;
Και κάπως έτσι, πίσω από τις ιστορικές εικόνες,
αρχίσαμε να βλέπουμε τους ανθρώπους.
Ανθρώπους που φοβήθηκαν, που κουράστηκαν,
που στερήθηκαν,
αλλά βρήκαν μέσα τους το κουράγιο
να συνεχίσουν τον αγώνα για την ελευθερία.
Στο γαλάζιο θερμόμετρό μας
η θερμοκρασία έπεσε χαμηλά!
«Η παγωνιά του πολέμου»
γέμισε με εικόνες και λέξεις:
πόλεμος, πείνα, φόβος, μοναξιά, παγωνιά...
Τις παρατηρήσαμε, τις συζητήσαμε
και τις τοποθετήσαμε στον δικό τους φάκελο.
Όμως η ιστορία μας δεν μπορούσε
να τελειώσει μέσα στο κρύο.
Γιατί εκεί, στα παγωμένα βουνά,
υπήρχαν και άνθρωποι που πρόσφεραν
ό,τι μπορούσαν για να ζεστάνουν όχι μόνο τα σώματα,
αλλά και τις καρδιές.
Και τότε η τάξη μας άλλαξε!
Πλησιάσαμε τη ζεστασιά της θερμάστρας,
τυλιχτήκαμε με απαλές κουβέρτες
και γίναμε μια μεγάλη αγκαλιά.
Τα παιδιά βοηθούσαν το ένα το άλλο να ζεσταθεί,
ανακαλύπτοντας πόσο όμορφο είναι να προσφέρεις φροντίδα.
Μέσα από μια τρυφερή ιστορία
και τις εικόνες των γυναικών της Πίνδου
γνωρίσαμε εκείνες τις γυναίκες που,
φορτωμένες με τρόφιμα, ρούχα και πολύτιμα εφόδια,
ανέβαιναν τα δύσβατα μονοπάτια
για να στηρίξουν τους στρατιώτες.
Μιλήσαμε για τα μάλλινα πλεκτά
που προστάτευαν από το κρύο, τις κουβέρτες,
το ζεστό φαγητό,
τη φωτιά που πρόσφερε θαλπωρή.
Μα περισσότερο μιλήσαμε για όλα εκείνα
που δεν μετριούνται με κανένα θερμόμετρο.
Τη φιλία, την οικογένεια, το θάρρος, την ευγνωμοσύνη,
την αλληλεγγύη και την αγάπη.
Και το δεύτερο θερμόμετρό μας άρχισε να ανεβαίνει!
Στον μπεζ φάκελο,
«Η ζεστασιά της προσφοράς»,
βάλαμε όλες τις εικόνες που μας θύμιζαν πως,
ακόμη και στις πιο δύσκολες στιγμές,
οι άνθρωποι μπορούν να γίνουν
ο ένας το καταφύγιο του άλλου.
Και επειδή ένα τόσο ξεχωριστό ταξίδι
άξιζε να μείνει ζωντανό, δημιουργήσαμε
το δικό μας διαδραστικό lapbook!
Στο εξώφυλλό του συναντιούνται οι δύο κόσμοι:
οι στρατιώτες που αγωνίζονται μέσα στο χιόνι
και οι γυναίκες της Πίνδου που μεταφέρουν τη βοήθειά τους.
Κι όταν ανοίγει, ξεδιπλώνεται μπροστά μας
μια μικρή ιστορία από το 1940.
Ένας στρατιώτης, μια γυναίκα
που του προσφέρει μια ζεστή κουβέρτα
κι ένα φορτωμένο γαϊδουράκι μάς θυμίζουν
πως η ανθρωπιά μπορεί να ανθίσει ακόμη
και μέσα στον πιο βαρύ χειμώνα.
Πάνω από τη σκηνή, τα λόγια μας:
«Το έτος του '40.
Όταν ο Βοριάς πάγωνε τα βουνά,
η αγάπη ζέσταινε τις καρδιές!»
Στις δύο πλευρές, τα θερμόμετρα
και οι μικροί φάκελοι περιμένουν τα παιδιά να παίξουν ξανά,
να αναγνωρίσουν συναισθήματα,
να ταξινομήσουν εικόνες, να θυμηθούν
και να αφηγηθούν τη δική τους ιστορία.
Έτσι, το lapbook μας έγινε κάτι περισσότερο
από μια κατασκευή.
Έγινε ένα μικρό βιβλίο μνήμης,
ένα παιχνίδι σκέψης και συναισθημάτων,
μια γέφυρα ανάμεσα στην Ιστορία
και στις αξίες που θέλουμε να καλλιεργούμε καθημερινά.
Στο ταξίδι αυτό δεν αναζητήσαμε
μόνο ημερομηνίες και ιστορικά γεγονότα.
Αναζητήσαμε τον άνθρωπο πίσω από την Ιστορία.
Εκείνον που κρύωνε και εκείνον
που πρόσφερε μια κουβέρτα.
Εκείνον που πεινούσε και εκείνον
που μοιραζόταν το φαγητό του.
Εκείνον που φοβόταν και εκείνον που του κρατούσε το χέρι.
Και ανακαλύψαμε πως η πραγματική ζεστασιά
δεν έρχεται πάντα από τη φωτιά.
Μερικές φορές έρχεται από μια αγκαλιά,
μια πράξη καλοσύνης,
ένα χέρι απλωμένο την κατάλληλη στιγμή.
Κάπου εδώ, το ταξίδι μας συναντά
και το πνεύμα του μετώπου του 1940,
εκείνο της ενότητας, της αντοχής και της αλληλεγγύης,
που έμεινε ζωντανό στη συλλογική μας μνήμη.
Κι αν ο Βοριάς συνεχίζει να φυσά έξω από το παράθυρό μας,
εμείς μάθαμε πια κάτι πολύ σημαντικό:
Μπορεί να μην μπορούμε να σταματήσουμε
το κρύο του κόσμου, μπορούμε όμως να προσφέρουμε
λίγη από τη ζεστασιά της καρδιάς μας.
Και αυτή είναι ίσως η πιο πολύτιμη ιστορία
που μπορούμε να κρατήσουμε από το έπος του 40.
Μια ιστορία που συνεχίζεται κάθε φορά
που ένα παιδί απλώνει το χέρι του
για να βοηθήσει ένα άλλο.
